Door Rien de Visser, 16 juni 2015

Laat er midden in het dorp een weiland zijn, een super centrum of een brutaal arcadia. Ziehier de zeer diverse plannen van Matthijs Bosman, Reset Architecture en Jeroen Doorenweerd voor Plein 1969 die stichting dertien hectare presenteert tijdens Ctrl+Alt+Del, de toekomst nu.

De achtste editie is voor het eerst ook in het dorp neergestreken en reageert op de ingrijpende verandering van het Brabants dorpsleven. In de Muziekfabriek, het nieuwe onderkomen van de Dintherse harmonie in de Heeswijkse abdij, lichtten de ontwerpers op 31 mei hun ideeën toe voor reanimatie van het hart van het tweedorpendorp Heeswijk-Dinther. Een hart dat niet klopt.

 

poll-plein-1969

Het samengaan van de gemeenten Heeswijk en Dinther in Heeswijk-Dinther leverde een nieuw centrum op voor de aan elkaar groeiende dorpen: Plein 1969. De naam houdt het jaar van het gemeentehuwelijk vast. Rond het plein verrezen een supermarkt en de centrales: bejaardenhuis Ter Weer voor Heeswijk, Dinther en Loosbroek, het Wit-Gele Kruisgebouw met bovenwoningen voor ‘fietsende washandjes’, het postkantoortje van Toontje Verbakel, en het gemeentehuis met de kont naar het grote plein en het bordes voor de burgemeester en Sinterklaas aan de doorgaande weg. Wat later komt de openbare bibliotheek erbij die het raadhuis nog verder naar achteren duwt. Alleen de bibliotheek is nog over van die centrale voorzieningen. ‘Het gat van Ter Weer’, een kil plein en een wirwar aan winkels en parkeerplekken bepalen nu de centrumsfeer. Maar er gaat wat gebeuren!

Stichting dertien hectare laat ons met deze drie plannen eerst even dromen om samen met de gemeente en dorpsgemeenschappen via Ctrl+Alt+Del uit te komen bij een nieuwe werkelijkheid die warmte geeft. Wat willen we met Plein 1969? 1+1=1: ons profileren als één dorp? 1+1=2: onze roots, twee dorpen, duidelijk in beeld houden? Of 1+1=3: gaan voor meer dan de som der dorpen?

Laten we vast en zeker in beeld houden dat we bestuurlijk twee gemeenten en daarvoor eeuwenlang twee heerlijkheden waren, en dat nu sprake is van één woonkern, twee historische dorpen en drie dorpshaarden. De plekken rond de monumentale katholieke kerken van Dinther en Heeswijk zijn onze oude dorpshaarden die historische nestwarmte moeten blijven geven en tevens toeristen warm moeten kunnen maken. Maar ook op Plein 1969 moet het als moderne open haard behaaglijk zijn. Laten we inzetten op een spraakmakend plein dat veel tongen losmaakt, maar tegelijkertijd onze twee historische haardsteden koesteren. Welk van de drie gepresenteerde droombeelden zouden we dan gaan vertalen naar een werkelijkheid die van 1+1=3 maakt?

Het Super Centrum plan van Reset Architecture zou het centrumgebied flink opschonen, één van de grootste problemen, maar bant het de verrommeling uit, eigen aan ons Oost-Brabants denken en doen? Dit plan zal zich beter lenen voor de plek rond de Dintherse kerk. Een plek die al bruist van dorpsleven. De plek waar katholiek Heeswijk straks ook gaat kerken? Achter cc Servaes is al de ontmoetingsstuin die het architectenbureau op het achterpleintje van Plein 1969 heeft bedacht. Deze historische haard rond de Dintherse kerk vraagt alleen nog om optimalisering van de ruimtelijke kwaliteit.

Ziehier: Super Centrum Dinther!

Laat er midden in Heeswijk weer een weiland wezen! Net als vroeger, voordat Van Oorschot de grond recht tegenover zijn Herberg De Zwaan ‘opofferde’ voor de bouw van de neogotische kerk. Het weilandplan van Matthijs Bosman zou er natuurlijker en spannender overkomen dan op Plein 1969. We maken van het troosteloze parkeerplein voor de kerk en de verweesde pastorietuin één spraakmakend groenplein dat de dialoog aangaat met de markante historische pleinwanden: de neogotische kerk, de pastorie, het parochiehuis, het raadhuis, de herberg, de graanmaalderij, het bakkerswinkeltje, drie villa’s en een halte voor de bus (vroeger voor de tram en diligence) aan de oudste provinciale klinkerweg van Brabant. Met zelfs een oprijlaan vanaf het kanaal met de kerk als blikvanger, zoals het hoort. En langs de kerk komen we bij het mausoleum waar we de Heren en Vrouwen van Heeswijk en Dinther veel vrediger bij elkaar treffen dan bij leven. Een ‘gemene’ weide om de historische haard Heeswijk aan toeristen en onszelf meer warmte te laten geven en meer mensen warm te krijgen voor een vitaal verder leven van de parochiekerk.

Ziehier: De Heeswijkse Kerkwei!

Voor Plein 1969 komen we uit bij Brutalist Arcadia van Jeroen Doorenweerd. Die maakt van 1+1 daadwerkelijk 3. Met als moderne haardstede een betontuin op poten. Een kunstwerk als warme attractie. Het heeft ook de potentie om er met de historie van Heeswijk en Dinther te blijven spelen, en niet zo letterlijk als de sloot met het smalle bruggetje van Matthijs Bosman midden over het plein. Laten we dromen van twee trappen: de ene draait rechtsom naar ‘Dinther’, de andere linksom naar ‘Heeswijk’. Boven in het betonparadijs aanbeland, komen we dan elkaar automatisch tegen. Daar bepraten we samen wat het verschil maakt tussen Heeswijk en Dinther. Daar horen we wat er groeit, bloeit en broeit tussen de twee dorpen. Daar zien we met eigen ogen welke planten (allemaal gratis aangeleverd door mensen en bedrijven uit Heeswijk en Dinther) het wel of niet doen, naar elkaar toe of van elkaar af groeien, enzovoort. Daar zullen we met eigen ogen zien dat de lucht hier het meest fascineert, zoals ontwerper Jeroen Doorenweerd constateerde. We kunnen er dag in dag uit ook de zonsopgang in Dinther en de zonsondergang in Heeswijk beleven.

Ziehier: op naar Jeroens Tuin der Luchten!


rfwbs-sliderfwbs-sliderfwbs-sliderfwbs-slide